Şimdi Arayın
İş sözleşmesinin sona ermesi, hem işçi hem de işveren açısından önemli hukuki sonuçlar doğurur. Özellikle SGK işten çıkış kodu; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işsizlik maaşı ve diğer işçilik alacakları bakımından büyük önem taşır. Yanlış veya gerçeğe aykırı çıkış kodu kullanılması ise işçinin ciddi hak kayıpları yaşamasına neden olabilir.
Bu kapsamlı rehberde;
- SGK işten çıkış kodları,
- Hangi çıkış kodunda hangi tazminatların alınabileceği,
- İşçilik alacaklarının zamanaşımı süreleri,
- Faiz başlangıç tarihleri,
- Kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin gibi işçi alacakları
detaylı şekilde açıklanacaktır.

SGK İşten Çıkış Kodları Neden Önemlidir?
SGK işten çıkış kodu, iş ilişkisinin hangi nedenle sona erdiğini gösteren resmi kayıttır. İşveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu sistemine bildirilir.
Bu kodlar özellikle şu hakları etkiler:
- Kıdem tazminatı
- İhbar tazminatı
- İşsizlik maaşı
- İşe iade davası hakkı
- Arabuluculuk ve dava süreçleri
- İşçilik alacaklarının ispatı
Gerçeğe aykırı çıkış kodu girilmesi durumunda işçi, iş mahkemesinde dava açarak kodun düzeltilmesini talep edebilir.
En Çok Kullanılan İşten Çıkış Kodları ve Tazminat Hakları
İşten Çıkış Kodları Tablosu
| Çıkış Kodu | İşten Ayrılma Nedeni | Kıdem Tazminatı | İhbar Tazminatı | İşsizlik Maaşı |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi | Hayır | Hayır | Evet |
| 03 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | Hayır | Hayır | Hayır |
| 04 | İşveren tarafından haklı neden olmadan fesih | Evet | Evet | Evet |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | Şartlara göre | Hayır | Evet |
| 08 | Emeklilik nedeniyle ayrılma | Evet | Hayır | Hayır |
| 09 | Malulen emeklilik | Evet | Hayır | Hayır |
| 10 | Ölüm | Evet (mirasçılar) | Hayır | Hayır |
| 12 | Askerlik nedeniyle ayrılma | Evet | Hayır | Hayır |
| 13 | Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması | Evet | Hayır | Hayır |
| 14 | Emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması | Evet | Hayır | Hayır |
| 22 | Diğer nedenler | Olaya göre değişir | Olaya göre değişir | Duruma göre |
| 25 | İşveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle fesih | Genellikle Hayır | Hayır | Hayır |
| 29 | İşveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle fesih (eski uygulama) | Genellikle Hayır | Hayır | Hayır |
| 46 | İşçinin haklı nedenle feshi | Evet | Hayır | Hayır |
Hangi Çıkış Kodunda Kıdem Tazminatı Alınır?
Kıdem tazminatı, en az 1 yıl çalışan işçinin belirli şartlarla hak kazandığı önemli bir işçilik alacağıdır.
Kıdem Tazminatı Alınabilen Durumlar
Aşağıdaki hallerde işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir:
- İşveren tarafından haksız işten çıkarma
- Askerlik nedeniyle ayrılma
- Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması
- Emeklilik
- Maaşın ödenmemesi nedeniyle haklı fesih
- Mobbing nedeniyle haklı fesih
- Sağlık sebepleriyle fesih
Kıdem Tazminatı Faizi Ne Zaman Başlar?
Kıdem tazminatında faiz, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Kıdem tazminatında uygulanan faiz türü ise “en yüksek mevduat faizi”dir.
İhbar Tazminatı Hangi Durumlarda Alınır?
İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin usule uygun bildirim yapılmadan sona erdirilmesi halinde doğar.
İhbar Tazminatı Şartları
İşveren;
- 2 hafta,
- 4 hafta,
- 6 hafta,
- 8 hafta
ihbar sürelerine uymadan işçiyi işten çıkarırsa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
Ancak;
- İşçinin haklı nedenle feshi,
- İşverenin haklı nedenle feshi,
- İstifa
durumlarında genellikle ihbar tazminatı doğmaz.
İhbar Tazminatı Faizi Ne Zaman Başlar?
İhbar tazminatında faiz başlangıcı çoğunlukla temerrüt tarihidir. İşverene ihtar gönderilmişse ihtar tarihi önem taşır.
İşçilik Alacakları Nelerdir?
İşçi, iş sözleşmesi sona erdiğinde yalnızca kıdem veya ihbar tazminatı değil birçok farklı alacak talep edebilir.
En Sık Talep Edilen İşçilik Alacakları
Fazla Mesai Ücreti
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır. İşçi, fazla çalışma ücretini zamlı olarak talep edebilir.
Yıllık İzin Ücreti
Kullanılmayan yıllık izinler, işten ayrılırken ücret olarak ödenmelidir.
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti
Resmi tatillerde çalışan işçiye ek ücret ödenmesi gerekir.
Hafta Tatili Ücreti
İşçinin haftalık dinlenme günü çalıştırılması halinde ek ücret hakkı doğabilir.
Kötü Niyet Tazminatı
İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin kötü niyetli şekilde işten çıkarılması halinde gündeme gelir.
Ayrımcılık Tazminatı
Dil, din, cinsiyet, hamilelik veya sendikal nedenle ayrım yapılması durumunda talep edilebilir.
İşçilik Alacaklarında Zamanaşımı Süreleri
İşçilik alacaklarında zamanaşımı süresi, alacağın türüne göre değişebilir.
İşçilik Alacakları Zamanaşımı Tablosu
| Alacak Türü | Zamanaşımı Süresi |
|---|---|
| Kıdem Tazminatı | 5 Yıl |
| İhbar Tazminatı | 5 Yıl |
| Fazla Mesai Ücreti | 5 Yıl |
| Yıllık İzin Ücreti | 5 Yıl |
| UBGT Alacağı | 5 Yıl |
| Hafta Tatili Ücreti | 5 Yıl |
| Maaş Alacağı | 5 Yıl |
| İş Kazası Tazminatı | 10 Yıl |
| Hizmet Tespiti Davası | Özel süreler uygulanır |
İşçilik Alacaklarında Faiz Başlangıç Tarihleri
Faiz başlangıcı, alacağın türüne göre farklılık gösterir.
Faiz Başlangıcı Tablosu
| Alacak Türü | Faiz Başlangıcı |
|---|---|
| Kıdem Tazminatı | İşten çıkış tarihi |
| İhbar Tazminatı | Temerrüt tarihi |
| Fazla Mesai | Dava veya ihtar tarihi |
| Yıllık İzin Ücreti | İşten çıkış tarihi |
| Maaş Alacağı | Her ücretin ödenmesi gereken tarih |
| UBGT Alacağı | Dava veya ihtar tarihi |
İşten Çıkış Kodunun Yanlış Girilmesi Halinde Ne Yapılmalı?
Bazı işverenler;
- İşsizlik maaşı alınmasını engellemek,
- Tazminat ödememek,
- İşçiyi baskı altına almak
amacıyla gerçeğe aykırı SGK çıkış kodu kullanabilmektedir.
Örneğin;
- İşçi istifa etmediği halde “03-İstifa” kodu,
- Haklı neden olmadığı halde “29 Kod” girilebilmektedir.
Bu durumda işçi:
- Arabuluculuk başvurusu yapabilir,
- İş mahkemesinde dava açabilir,
- SGK kayıtlarının düzeltilmesini isteyebilir.
İşçilik Alacakları Davalarında Arabuluculuk Zorunlu mu?
Evet.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereği;
- Kıdem tazminatı,
- İhbar tazminatı,
- Fazla mesai,
- Maaş alacağı,
- Yıllık izin ücreti
gibi işçilik alacaklarında dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır.
Arabuluculuk başvurusu yapılmadan açılan dava usulden reddedilebilir.
İşten Çıkarılan İşçi Ne Yapmalı?
İşten çıkarılan işçinin şu belgeleri mutlaka kontrol etmesi gerekir:
- SGK çıkış kodu
- İbraname
- Maaş bordroları
- Fazla mesai kayıtları
- Yıllık izin kayıtları
- İş sözleşmesi
Özellikle baskıyla imzalatılan belgeler daha sonra dava konusu yapılabilir.
Ankara İşçi Avukatı Desteği Neden Önemlidir?
İşçilik alacakları davaları teknik detaylar içeren ve sürelerin büyük önem taşıdığı davalardır. Yanlış çıkış kodu, eksik delil veya zamanaşımı nedeniyle ciddi hak kayıpları yaşanabilir.
Bu nedenle işten çıkarılan işçilerin;
- SGK çıkış kodlarını,
- Tazminat haklarını,
- İşçilik alacaklarını,
- Arabuluculuk ve dava süreçlerini
iş hukuku alanında deneyimli bir avukatla değerlendirmesi önemlidir.
Sonuç
SGK işten çıkış kodları, işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı gibi temel haklarını doğrudan etkiler. Özellikle 04 kodu, 29 kodu, istifa kodları ve haklı fesih halleri uygulamada en çok uyuşmazlık yaşanan konular arasındadır.
İşten çıkarılan işçinin hak kaybı yaşamaması için:
- Çıkış kodunu kontrol etmesi,
- Süreleri kaçırmaması,
- Arabuluculuk başvurusu yapması,
- İşçilik alacaklarını doğru hesaplaması
büyük önem taşımaktadır.